Poradnik
Szałwia do picia i w kuchni: napar, przyprawa i masło szałwiowe
Szałwia lekarska (Salvia officinalis) to śródziemnomorskie zioło o szarozielonych, aksamitnych liściach i intensywnym, balsamicznym aromacie. Z suszonych liści przygotujesz wyrazisty napar, a w kuchni szałwia jest klasyczną przyprawą do mięs, farszów i masła ziołowego.
Jak wygląda i smakuje szałwia
Szałwia to niski półkrzew z rejonu Morza Śródziemnego. Jej liście są podłużne, matowe, lekko aksamitne w dotyku i szarozielone. Po wysuszeniu zachowują silny, korzenny zapach z balsamiczną nutą. W smaku są wyraziste, lekko pikantne i gorzkawe, dlatego dodaje się je oszczędnie.
Szałwia w liściach czy mielona
Suszone liście szałwii sprawdzą się w naparze i w potrawach, z których zioło łatwo odcedzić albo wyjąć: w maśle ziołowym, sosach i pieczeniach.
Szałwia mielona to szarozielony proszek gotowy do użycia. Równo rozkłada się w farszach, pasztetach i marynatach, a do potraw dodaje się ją szczyptą pod koniec gotowania lub smażenia.
Jak zrobić herbatę z szałwii
- Wsyp 1 lub 2 łyżeczki suszonych liści do kubka.
- Zalej szklanką wrzącej wody.
- Przykryj i odstaw na około 10 minut.
- Przecedź. Do smaku dodaj miód albo plaster cytryny.
Z mielonej szałwii też zrobisz napar: łyżeczkę proszku zalej 250 ml wrzątku, parz pod przykryciem 10 do 15 minut i przecedź przez gęste sitko. Napar z szałwii jest wyraźnie ziołowy i lekko gorzki. Jeśli wolisz łagodniejszy smak, zacznij od 1 łyżeczki i krótszego parzenia. Jeszcze łagodniejszy jest napar z rumianku, który opisujemy w poradniku o rumianku.
Szałwia w kuchni
Szałwia dobrze znosi tłuszcz i długie pieczenie. Najlepiej pasuje do:
- wieprzowiny, kaczki, jagnięciny i drobiu;
- farszów do pieczonego drobiu i pasztetów;
- ryb i dań z grilla;
- dyni, ziemniaków i makaronu z masłem.
We włoskiej kuchni szałwia jest składnikiem saltimbocca alla romana, czyli cienkich plastrów cielęciny z szynką i liściem szałwii, smażonych na maśle. Więcej dopasowań ziół do mięs znajdziesz w poradniku Zioła i przyprawy do mięsa i ryb.
Masło szałwiowe: przepis
- Rozpuść 100 g masła na małym ogniu.
- Dodaj łyżeczkę suszonych liści szałwii i, jeśli lubisz, ząbek przeciśniętego czosnku.
- Dopraw solą i pieprzem i podgrzewaj kilka minut, aż masło nabierze aromatu.
- Polej nim makaron, kopytka, ziemniaki albo grillowane mięso.
Szałwia lekarska, biała szałwia i chia
Rodzaj szałwia (Salvia) obejmuje około 900 gatunków. Trzy z nich często się myli:
- Szałwia lekarska (Salvia officinalis): zioło kuchenne i do naparu.
- Biała szałwia (Salvia apiana): krzew z Kalifornii i północno-zachodniego Meksyku. Jej suszone liście służą do okadzania i nie są przyprawą kuchenną.
- Szałwia hiszpańska (Salvia hispanica): roślina, z której pochodzą nasiona chia. Jak je jeść, piszemy w poradniku o nasionach chia.
Dawne zastosowania szałwii
W Polsce szałwię uprawiano w ogrodach od kilkuset lat i przypisywano jej wielką moc leczniczą. Zielnik z 1960 roku przytaczał przysłowie „śmierć tego nie ubodzie, u kogo szałwia w ogrodzie” oraz fragment starego łacińskiego dzieła „O zachowaniu zdrowia”, w którym szałwię nazwano zbawicielką. Według tego zielnika naparem z szałwii płukano jamę ustną i dziąsła1. W Unii Europejskiej nie zatwierdzono dla szałwii oświadczenia o takim działaniu.
Jak przechowywać suszoną szałwię
Trzymaj szałwię w szczelnym, najlepiej szklanym słoju, w suchym, chłodnym i zacienionym miejscu, z dala od intensywnych zapachów. Odcień liści może się nieznacznie różnić między partiami, bo to naturalny surowiec z kolejnych zbiorów.
Najczęstsze pytania
Ile szałwii na szklankę? 1 lub 2 łyżeczki suszonych liści albo 1 łyżeczka mielonej szałwii na 250 ml wrzącej wody.
Jak długo parzyć szałwię? Liście około 10 minut, mieloną szałwię 10 do 15 minut, w obu przypadkach pod przykryciem.
Do czego dodawać szałwię? Do tłustych mięs, drobiu, farszów, pasztetów, ryb, dyni i masła ziołowego.
Kiedy dodać szałwię do potrawy? Mieloną szałwię dodaj pod koniec gotowania lub smażenia. Całe liście możesz piec razem z mięsem albo podgrzać w maśle.
Czym różni się szałwia od białej szałwii? To dwa różne gatunki. Szałwia lekarska jest ziołem kuchennym, a biała szałwia z Kalifornii służy do okadzania.
Źródła
- Artur Dziak, Barbara Kuźnicka, „Zioła lecznicze”, PZWL, Warszawa 1960, s. 107 i 108.