Zioła jednorodne Brzoza Liść Cięty

Suszone liście brzozy: liść brzozy do naparu i mieszanek

Suszone liście brzozy mają słaby, przyjemny zapach i gorzkawy, cierpki smak, który przechodzi do naparu. Liść brzozy parzy się sam albo w mieszankach, na przykład z kwiatem czarnego bzu. Nie ma w nim kofeiny. Wywarem z liści można też zafarbować wełnę na żółto.

Drzewo na papier, smołę i miotły

Brzoza brodawkowata i omszona

Liście do naparu zbiera się z dwóch gatunków: brzozy brodawkowatej (Betula pendula), zwanej też zwisłą, oraz brzozy omszonej (Betula pubescens). Oba to drzewa o białej, łuszczącej się korze, które wiosną kwitną kotkami. Brzozę omszoną poznaje się po owłosionych młodych gałązkach. Farmakopea europejska dopuszcza jako surowiec liście obu gatunków, a także ich mieszańców. Rosną w północnej Europie i Azji, a w Polsce są pospolite. W starszych zielnikach brzozę nazywano też brzeziną.

Kora, smoła i sok

Ludzie korzystali z brzozy na długo przed tym, zanim zaczęli zbierać jej liście. W Danii znaleziono kawałek smoły brzozowej sprzed około 5700 lat ze śladami zębów, bo smołę żuto. Korą kryto dachy i używano jej zamiast papieru, robiono z niej też pudełka i naczynia. W rosyjskich wsiach dziegciem z kory smarowano osie wozów i łodzie, wyprawiano nim także skóry. Z gałązek wiązano miotły, które w Siedmiogrodzie sprzedawano jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Wiosną nacinano pnie, a wyciekający sok pito od razu albo robiono z niego wino, syrop i ocet. W Siedmiogrodzie w XVIII i XIX wieku sprzedawano go w beczkach na targach.

Jak powstaje suszony liść brzozy

Liście zbiera się wiosną, w kwietniu i maju, kiedy są młode, dopiero co rozwinięte i lepkie od jasnozielonej żywicy. Mają wtedy balsamiczny zapach. Dawniej zalecano zbierać je z drzew ściętych, żeby nie niszczyć żywych. W poradniku zbieracza z 1918 roku zalecano je przed suszeniem posiekać. Liście suszy się w cieniu, cienką warstwą, w przewiewnym miejscu i z dala od obcych zapachów. Dobrze wysuszone zostają zielone, a w dłoni kruszą się z szelestem.

Zastosowanie dziś

• Napar. Ziołowa herbata z liści brzozy, pita bez dodatków albo z miodem i cytryną.
• Mieszanki. Liść brzozy jest częstym składnikiem herbat wieloziołowych.
• Napar schłodzony. Przestudzony napar z lodem i plastrem cytryny, wypity tego samego dnia.
• Barwienie. Wywar z liści barwi wełnę na żółto i zielonkawo.

W mieszankach liść brzozy spotyka się z kwiatem czarnego bzu, skrzypem polnym i liściem czarnej porzeczki. Inne zioła do naparu z jednego składnika są w kategorii Zioła jednorodne.

Jak parzyć napar z liści brzozy

Na szklankę wrzątku weź łyżkę suszonych liści brzozy. Zalej je, przykryj i odstaw na 10 do 15 minut, potem przecedź. Kto woli odważyć porcję, może wziąć 2 do 3 g liści na mniejszą filiżankę, około 150 ml. Napar przygotowuj na bieżąco, nie na zapas. Jeśli wyda ci się zbyt cierpki, następnym razem skróć parzenie albo dodaj łyżeczkę miodu.

Sposoby użycia

Napar z liści brzozy i kwiatu czarnego bzu

Składniki:

• 1 łyżka suszonych liści brzozy,
• 1 łyżeczka suszonych kwiatów czarnego bzu,
• 1 szklanka wrzątku.

Przygotowanie:

Liście brzozy i kwiaty bzu wsyp do kubka albo zaparzacza i zalej wrzątkiem. Przykryj i odstaw na 10 minut, potem przecedź. Kwiat bzu zmiękcza cierpki smak brzozy i dodaje naparowi miodowej nuty.

Barwienie wełny liśćmi brzozy

Składniki:

• 100 g wełnianej przędzy,
• 100 g suszonych liści brzozy,
• 12 g ałunu i 5 g kamienia winnego,
• 4 do 5 litrów wody,
• duży garnek, którego nie używasz do jedzenia.

Przygotowanie:

Przędzę namocz w wodzie, a potem gotuj ją na małym ogniu przez godzinę w wodzie z rozpuszczonym ałunem i kamieniem winnym i zostaw do ostygnięcia. W drugim garnku gotuj liście brzozy w wodzie przez godzinę i przecedź wywar. Włóż do niego wilgotną przędzę, podgrzewaj na małym ogniu przez kolejną godzinę i zostaw w kąpieli do wystygnięcia. Wypłucz przędzę w letniej wodzie i wysusz w cieniu. Liście można też namoczyć na dobę przed gotowaniem, a dwa razy więcej liści niż przędzy da mocniejszy kolor. Kolor wyjdzie złotożółty, a jego odcień zależy od wody i od samej przędzy.

Przechowywanie

Suszone liście brzozy przechowuj w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w suchym i ciemnym miejscu. Trzymaj je z dala od przypraw, kawy i innych produktów o silnym zapachu.

Brzoza w ziołowej szafce

Liść brzozy wybierają osoby, które lubią ziołowe, lekko cierpkie napary i chętnie składają własne mieszanki. Sięgają po niego także ci, którzy farbują wełnę naturalnymi barwnikami.